Ορεινός Όγκος Μετεώρων

Η Πίνδος είναι αναμφισβήτητα από τα ομορφότερα φυσικά στολίδια της χώρας. Επιβλητικό και πανέμορφο τοπίο, με το πλουσιότερο δάσος σε έλατα και τον Αχελώο ποταμό να κυλά ανάμεσά τους. Λόγω του υπέροχου κλίματος και της ποικιλίας του τοπίου, η περιοχή προσφέρει άπειρες ευκαιρίες για αυτούς που αγαπούν το φυσικό περιβάλλον και για εκείνους που ενδιαφέρονται για υπαίθρια αθλήματα. Όπου και να βρεθεί κανείς στην Πίνδο περιβάλλεται από την ισχυρή Ελληνική Παράδοση που κρατήθηκε ζωντανή και ατόφια από γενιά σε γενιά μέσα από τις ποικίλες εκδηλώσεις του λαού. Ζωντανά μένουν στο πέρασμα του χρόνου τα υπαίθρια πανηγύρια που πραγματοποιούνται, στην μνήμη των Αγίων, στα εξωκκλήσια των χωριών.

Δημοτική Ενότητα Καστανιάς

Βρίσκεται στο ορεινό τμήμα του Δήμου, στις πλαγιές της νότιας Πίνδου. Καταλαμβάνει έκταση 150 Km2, ο πληθυσμός της είναι 1.695 κάτοικοι και οι διοικητικές της υπηρεσίες στεγάζονται στο Μηλότοπο. Περιλαμβάνει τις παρακάτω τοπικές Κοινότητες και Οικισμούς: Καστανιά, Μηλότοπος, Αμάραντος, Ελάφι, Αμπελοχώρι, Καλομοίρα, Ματονέρι.


Τοπική Κοινότητα Καλομοίρας - Δημοτική Ενότητα ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ

Η Καλομοίρα (Τοπική Κοινότητα Καλομοίρας – Δημοτική Ενότητα ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ), ανήκει στον δήμο ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ της Περιφερειακής Ενότητας ΤΡΙΚΑΛΩΝ που βρίσκεται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα “Καλλικράτης”. Η επίσημη ονομασία είναι “η Καλομοίρα”. Έδρα του δήμου είναι η Καλαμπάκα και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Θεσσαλίας. Κατά τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας με το σχέδιο “Καποδίστριας”, μέχρι το 2010, η Καλομοίρα ανήκε στο Τοπικό Διαμέρισμα Καλομοίρας, του πρώην Δήμου ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ του Νομού ΤΡΙΚΑΛΩΝ. Η Καλομοίρα έχει υψόμετρο 755 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, σε γεωγραφικό πλάτος 39,748929178 και γεωγραφικό μήκος 21,4092985215.

Η σημερινή Καλομοίρα απλώνεται σε μια σχετικά επίπεδη επιφάνεια δυτικά της κωμόπολης Καλαμπάκας σε υψόμετρο 800 μ. περίπου. Έχει μεγάλο άνοιγμα στο κέντρο του χωριού με ευρύχωρη πλακόστρωτη πλατεία που περιστοιχίζεται από μικρά πλατάνια, έλατα, ιτιές και κουτσουπιές. Ολόγυρα πλαισιώνεται από γραφικά καφενεία και περιποιημένα σπίτια. Στη γωνία της εισόδου, προς το κέντρο, καθώς εισέρχεται κανείς στο χωριό, βρίσκεται η καινούργια εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Ο οικιστικός ιστός απλώνεται αριστερά και δεξιά από ένα κεντρικό άξονα, που ξεκινάει από την εκκλησία και διασχίζει το χωριό μέχρι το βόρειο από τη μια και το νότιο από την άλλη άκρο της. Ο κεντρικός δρόμος προς το βόρειο τμήμα του διακλαδίζεται σε στενά δρομάκια, τσιμεντόστρωτα, που προσδίδουν μια ιδιαίτερη γραφικότητα. Το νότιο τμήμα του χωριού, που ονομάζεται Πέρα Μαχαλάς απλώνεται σε ομαλή πλαγιά. Τα περισσότερα σπίτια εδώ είναι καινούργια και περιβάλλονται από καταπράσινες αυλές και ποικιλόχρωμα λουλούδια. Αυτός ο μαχαλάς χωρίζεται από το υπόλοιπο χωριό με ένα ρέμα, που κοντά σε αυτό υπάρχουν κυρίως ιτιές, καρυδιές αλλά και ποικίλα οπωροφόρα δέντρα. Περιμετρικά του χωριού απλώνονται καταπράσινα λιβάδια, περιποιημένοι λαχανόκηποι και διάσπαρτες φυτείες με αμπέλια και μηλιές.

kalomoira2

Κοιτάζοντας από την πλατεία από τη μια μεριά το απέραντο δάσος από καστανιές, έλατα, πεύκα και αγριοπλατάνια (Σαρμανίτσα), όπου αρμονικά εναλλάσσεται το πιο σκούρο με το πιο ανοιχτό πράσινο.

Από την άλλη βλέπουμε τους ασβεστολιθικούς βράχους (Τσιλάρι, Μάκανι). Στην ανατολική άκρη του χωριού είναι η τοποθεσία “Ράχη , όπου υπάρχουν γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ, και απ’ όπου η θέα είναι απεριόριστη και πανοραμική. Τα ανθρώπινα μάτια μπορούν να δουν χωρίς κανένα εμπόδιο για όσο οι δυνατότητες τους επαρκούν, από την Κατάρα και τα βουνά των Χασίων μέχρι τα Μετέωρα και σημαντικό μέρος του θεσσαλικού κάμπου. Το κλίμα είναι φιλικό για την υγεία, χωρίς πολλή υγρασία, με χειμώνες ψυχρούς αλλά όχι άγριους και καλοκαίρια δροσερά. Όλες οι παραπάνω παράμετροι συνθέτουν ένα χωριό με ξεχωριστή ταυτότητα. ‘Όπως όλα τα χωριά, έτσι και η Καλομοίρα έχει τη δική της ιστορία μόνο που ο ιστορικός βίος της είναι σχετικά σύντομος. Ο πρώτος οικισμός ιδρύθηκε από κατοίκους της Παλιάς Γοδοβάσδας, που πρέπει να μετοίκησαν τη δεκαετία 1820-1830. Ο οικισμός ονομάστηκε αρχικά Νέα Γοδοβοσδα και αποτελεί φυσική και ιστορική συνέχεια της Παλιάς Γοδοβάσδας. Κτίστηκε σχεδόν στην ίδια θέση όπου υπήρχε πριν από πολλούς αιώνες ένα άλλο χωριό, το Κρυονέρι. (Παπαδημητρίου-Παπανίκος, 2008, 11-14)

kalomoira3

Γουδουβάζδα, το παλιό χωρίο Η παλιά Γουδουβάσδα είναι η μητρόπολη της σημερινής Καλομοίρας. Βρισκόταν σε απόσταση 12 περίπου χιλιομέτρων δυτικά του χωριού, χωμένη σε μία καταπράσινη κοιλάδα που τη διέσχιζε παραπόταμος του Πηνειού, σε υψόμετρο 1100 μ περίπου. Τα σπίτια στη μια και στην άλλη πλευρά της κοιλάδας, κατηφόριζαν μέχρι την κοίτη του. Ήταν ένα από μεγαλύτερα και σπουδαιότερα βλαχοχώρια της περιοχής κατά τους τελευταίους χρόνους της Τουρκοκρατίας. Από αυτό το μεγάλο και ολοζώντανο χωριό, εκτός από το μεγαλόπρεπο ναό της Αγίας Παρασκευής, δεν έμεινε τίποτε, παρά μόνο η ιστορία, η παράδοση και λίγοι σωροί από πέτρες. Ναός Αγίας Παρασκευής Παλαιάς Γουδουβάσδας, χρονολόγηση, 1700 μ.χ. περίπου Όσο αφορά το όνομα υπάρχουν πολλές εκδοχές για την προέλευση του. Η ετυμολογική εκδοχή που αναφέρεται παρακάτω, δίνεται από τον συγγραφέα και ερευνητή Νίκο Μαλαβάκη στα “Ετυμολογημένα τοπωνύμια Νομού Τρικάλων”, στο λήμμα Γουδοβασδα ή Γκουντοβάσδα. Η λέξη θεωρείται σλαβική και παράγεται από τα συνθετικά gudura (κοιλάδα) και vasdum (άνεμος), δηλαδή ευάερη κοιλάδα. Αυτή η εκδοχή θεωρείτε πιο πειστική, γιατί ανταποκρίνεται στο γεωφυσικό 11 ανάγλυφο του οικισμού, που ήταν κτισμένος στις δυο πλαγιές μιας ευάερης και ευρύχωρης κοιλάδας. Η σλαβική προέλευση της λέξης μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη θεωρία του Κωνσταντίνου Άμαντου: «Αφού οι βλάχοι συνέζησαν επί πολύ μετά των Σλάβων, είναι φυσικόν ότι εχρησίμευσαν ως φορείς σλαβικών γλωσσικών στοιχείων και αναμφιβόλως πολλά τοπωνύμια σλαβικά των ελληνικών χωρών, πρέπει να τας θεωρήσωμεν έμμεσον δάνειον διακομισθέν υπό των Βλάχων» (Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους). Το 1820 η Γουδουβάζδα είχε 120 σπίτια σύμφωνα με την καταγραφή ¨ των οσπιτίων του βιλαετίου Τρίκκης και Σταγών¨, που έγινε κατόπιν εντολής του Βαλεσή Μαχμούτ, πασά των Τρικάλων, από την επισκοπή Τρίκκης στις 29 Σεπτεμβρίου 1820. Μια πιο λεπτομερή εικόνα του χωριού μας δίνει και ο Γάλλος περιηγητής Πουκεβίλ, που πέρασε από την περιοχή το 1819. Σύμφωνα με τον Πουκεβίλ. ‘’Ή Γοδοβίτσα (Γουδουβάσδα) είναι μέσα στην κοιλάδα του Γουδουβάσδιανου, ενός ποταμού περιστοιχισμένου από πυκνά δάση, ο οποίος μετά από μια διαδρομή εφτά μιλίων, διακοπτόμενη από γοερούς καταρράκτες, χύνεται στον Πηνειό. Σε αυτές τις περιοχές, τις διάσπαρτες με καταυλισμούς βλάχων ποιμένων, εκτρέφονται αναρίθμητα κοπάδια, ενώ στις ίδιες περιοχές οι νομάδες καλλιεργούν σίκαλη, η συγκομιδή της οποίας καλύπτει τις ανάγκες τους. Επιπρόσθετα, σ’ αυτά τα ερημητήρια γνέθουν στο αδράχτι ακατέργαστα κατσικίσια μαλλιά από τα οποία υφαίνουν έπειτα τις βελέντζες και τα ρούχα των χωρικών. Ενώ βαδίζαμε κατά μήκος της όχθης του Πηνειού, εγώ περιεργαζόμουν μέσα στη χαλικώδη κοίτη του τα ορυκτολογικά δείγματα αυτής της πλαγιάς της Πίνδου, που δεν υστερεί σε τίποτα από τα άλλα βουνά ως προς τον πλούτο του υπεδάφους της (1820 Ταξίδι στην Ελλάδα, Πουκεβίλ Φραγκίσκος) ‘’ 12 Σε αυτά λοιπόν τα δυο χωριά , που πλέον είναι κατοικήσιμο και υπαρκτό μόνο το πρώτο, ανήκει ένα μεγάλο δασικό κομμάτι με τίτλους ιδιοκτησίας προς τους κατοίκους του. Αυτό το βλέπουμε στο βιβλίο του Γιάννη Παπαδημητρίου και του Θεόδωρου Παπανίκου ‘Καλομοίρα, ένα ξεχωριστό χωριό όπου περιγράφει ότι το 1841 έγινε αγορά του δάσους από την Τουρκική κυβέρνηση και ονομάστηκε τσιφλίκι Γουδοβάζδας. Οι τίτλοι ιδιοκτησίας ανήκαν σε 33 κατοίκους του χωριού και η κυριότητα μεταφερόταν από γενιά σε γενιά. Στο επόμενο κεφάλαιο θα αναλυθεί περεταίρω η ιδιοκτησία του δάσους, το οποίο το διαχειρίζεται πλέον ο αναγκαστικός συνεταιρισμός του χωριού με απόφαση του υπουργείου γεωργίας του 1946 και έχει την παρακάτω μορφή. (Παπαδημητρίου-Παπανίκος, 2008, 19-28)

kalomoira11

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εννέα πηγές είναι ένα από πιο απομακρυσμένα σημεία από το χωριό (βρίσκονται κοντά στα σύνορα της Θεσσαλίας με την ήπειρο) και ταυτόχρονα είναι πιθανόν και το σημαντικότερο αξιοθέατο του δάσους. Οι εννέα πηγές είναι από τις αρχικές και βασικές πηγές που 30 συντελούν στο να δημιουργηθεί ο Πηνειός. Οι κάτοικοι των γύρω χωρίων πηγαίνουν και επισκέπτονται συχνά το μέρος για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ότι το μέρος το επισκέπτονται και τουρίστες οι οποίοι παραθερίζουν στη γύρω περιοχή. Ακλουθούν δυο φωτογραφίες των εννέα βρυσών .

Πηγή:

Θέμα: Το δάσος Καλομοίρας και η χαρτογραφική αποτύπωση των μονοπατιών του Πτυχιακή εργασία : Ντούμας , Γ. Επιβλέπων καθηγητής : Χαλκιάς Χ.

 

 

https://amarantoskalabakas.wordpress.com/%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%B1-%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF/

Το χωριό μας Αμάραντος Καλαμπάκας βρίσκεται στον ορεινό όγκο της Κεντρικής Πίνδου σε υψόμετρο περίπου 950 μέτρων .Μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους προστατευόμενη από την Ευρωπαϊκή Ένωση με τη Natura 2000. Ο οικισμός αναφέρεται ως Vendista στην τουρκική απογραφή του 1454/55 μεταξύ των τιμαρίων Τρικαλινών Σπάχηδων.Στις πηγές τις Τουρκοκρατίας μνημονεύεται και ως Βεντίστα,Βενδίστα και Βανδήσθα. Ο Αμάραντος είναι ορεινό παραθεριστικό κέντρο, χτισμένο μέσα στα έλατα. Απέχει από τα Τρίκαλα 58 km και από την Καλαμπάκα 37 km. Βρίσκεται στα νότια του Δήμου, μεταξύ υψομέτρων 780 – 1020 m. Το όνομα Αμάραντος δόθηκε το 1928, με αφορμή το λουλούδι «Αμάρανθος» που ανθίζει το Μάιο και κιτρινίζουν τα λιβάδια. Η παλαιά βλάχικη ονομασία ήταν «Βενδίστα».

Κρανιά Ασπροποτάμου

Ορεινό χωριό της Ν Πίνδου (1.150 μ.), σε απόσταση 58 χλμ. από την Καλαμπάκα. Η Κρανιά με τους τρεις οικισμούς της, τα Δολιανά, τα Κονάκια και το Κουκουφλί, όπως τα περισσότερα χωριά της περιοχής, ερημώνει το χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι ο πληθυσμός ξεπερνά τις 3.000. Κατά το παρελθόν υπήρξε σπουδαίο κέντρο παραγωγής και εμπορίας μάλλινων υφασμάτων, τα οποία έμειναν ονομαστά ως «σκουτιά κρανιώτικα». Η υφαντική παράδοση μένει ζωντανή ακόμη και σήμερα. Την κύρια όμως πηγή εισοδημάτων των κατοίκων αποτελούν ο πεστροφογεννητικός σταθμός, όπου παράγονται 100.000 γόνοι πέστροφας ετησίως και τα έσοδα του κοινοτικού ξενώνα, δυναμικότητας 20 κλινών. Στο Κουκουφλί, 6 χλμ. από το χωριό, υπάρχει δασικός σταθμός, όπου ασκούνται οι 36 μαθητές που φοιτούν στο κέντρο Εκπαίδευσης Καλαμπάκας.

Στην κοινότητα Κρανιάς υπάγεται ο οικισμός Δολιανά. Βρίσκεται 2,5 χλμ. Β, σε υψόμετρο 1.140 μ. και υπήρξε κοινότητα μέχρι το 1968. Ο πληθυσμός του σήμερα δεν ξεπερνά τα 30 άτομα. Το Δημόσιο δάσος ελάτης και οξιάς, έκτασης 30.000 στρ. και οι κορυφές Τριγγία (2.204 μ.), Μούτζα (2.100 μ.) και Κάλτσα (2.000 μ.) συντελούν στη μαγεία ενός τοπίου αλπικού. Ο Κρανιώτικος, παραπόταμος του Ασπροποτάμου, χωρίζει στα δύο το χωριό, αποτελώντας παράλληλα, μοναδικό βιότοπο της πέστροφας. Από την κορυφή Γκιώναλη, κοντά στα Δολιανά, διακρίνεται ο νομός Λάρισας ενώ η θέση «Ορθή Πέτρα», με θέα στα ποτάμια, προσφέρεται για φωτογράφηση.